Krótko: nie.
Dłużej: zależy, czy masz siłę psychicznie to unieść.
Smarzowski po raz kolejny pokazał, że mamy w Polsce dziwną słabość do oglądania własnych traum na dużym ekranie. I oczywiście tuż po premierze – kolejki w kinach, bo kto jak kto, ale Smarzowski zawsze „dowiezie”.
Przemoc, której nie widać
Większość recenzji krzyczy: „mocny film, brutalny, popcorn staje w gardle”. Według mnie przemoc fizyczna przykryła tę psychiczną, która jest znacznie trudniejsza do udowodnienia. Nie ma świadków, obdukcji, dowodów. Ale być może trzeba było w pewnym momencie tak przyspieszyć akcję, żeby zmieścić się w tych 107 minutach filmu (do tego należy doliczyć pół godziny reklam w Heliosie – powinni płacić za zmuszanie widzów do ich oglądania).
Sprawca nie zawsze wygląda jak potwór. Czasem to:
- miły sąsiad,
- szanowany lokalny polityk,
- przedsiębiorczy Zenek,
- uśmiechnięta „złota rączka”.
A pod spodem: gaslighting, mirroring, love bombing i cały zestaw „amerykańskich” narzędzi manipulacji. W końcu także przemoc fizyczna.
Czy to skrajność? Niestety nie
Żyję w swojej bańce i do tej pory myślałam, że takie historie to ekstremum. Patologia, która zdarza się „gdzieś tam”. Potem wchodzę w komentarze pod artykułami… i chłonę kubeł zimnej wody. To nie jest rzadkość. To codzienność tysięcy kobiet. Co chatka, to zagadka.
Czy szkoły powinny chodzić na ten film? Zdecydowanie nie
Pomysł, żeby wysyłać na Dom dobry wycieczki szkolne, to jakiś absurd. Czy naprawdę dzieci z przemocowych domów mają przerabiać swoje traumy w towarzystwie klasy? Nie. Po prostu nie. Z tego samego powodu nie polecam tego filmu kobietom po podobnych doświadczeniach. Sama po seansie Pod Mocnym Aniołem wyszłam striggerowana, podczas gdy połowa sali turlała się ze śmiechu.
Czy oglądanie tego filmu ochroni nastolatki przed toksycznymi związkami?
Raczej nie. Nie zadziała straszenie facetami (nie, nie każdy to bezjajeczny zwyrol) i moralizowanie. To, co naprawdę chroni młode dziewczyny (i chłopaków!), to:
- solidne poczucie własnej wartości,
- świadomość granic,
- umiejętność rozpoznawania manipulacji.
Film może wzbudzić dyskusję, ale nie zastąpi wychowania i relacji.
Dlaczego mądre, silne kobiety wpadają w sidła przemocy?
Oglądając ten film zastanawiasz się, dlaczego główna bohaterka nie uciekła od razu, dlaczego nie widziała żadnej red flag, dlaczego była taka zaślepiona… Sprawca to nie geniusz zła. To emocjonalny kaleka o świetnym radarze na Twoje braki i potrzeby: przynależności, akceptacji, bycia zauważoną.
Najpierw zapełnia pustkę. Potem przykręca śrubę. A Ty tracisz swoje zdanie, przestajesz podejmować samodzielne decyzje, odcinasz się od ludzi. Nie pamiętasz już, kim jesteś. To efekt skutecznej manipulacji.
Co w scenariuszu było naprawdę świetne?
1. Toksyczna matka grana przez Agatę Kuleszę
Idealnie oddana postać narcystycznej matki, wiecznie pokrzywdzonej. Wychowując się w dysfunkcyjnej rodzinie, masz większe szanse, że… wpadniesz w podobny schemat. “Bezpieczny” wzorzec, bo znajomy.
2. Wątek o fałszywych oskarżeniach
Mężczyzna oskarżony o molestowanie dzieci. Rzadziej się o tym mówi, a jednak mężczyznom trudniej zgłosić przemoc. Matka – nawet patologiczna – bywa automatycznie uznawana za „lepszego” opiekuna. Dlatego polecam też film „Tato” – jako przeciwwagę.
Statystyki, które bolą (ale trzeba o nich mówić)
Tak, częściej sprawcami przemocy w rodzinie są mężczyźni ze względu na przewagę fizyczną i ekonomiczną.
- 19% Polek doświadczyło przemocy fizycznej lub seksualnej od partnera.
- 33% kobiet przyznało, że doświadczyło przemocy psychicznej w rodzinie.
- 38% zabójstw kobiet na świecie dokonał partner lub były partner.
- W Polsce tylko 31% ofiar przemocy domowej zgłasza sprawę na policję.
Czy ten film coś zmieni?
“Dom dobry” może być społecznie przydatny i przekonać kobiety, że warto mieć fuck you money, utrzymywać więzi z innymi ludźmi (a nie separować się, gdy spotkasz “drugą połówkę”), zgłaszać przemoc i uciekać, gdy jest to konieczne (zwłaszcza gdy są dzieci!).
Powątpiewam jednak, że sprawcom otworzy oczy.
Zachęcałabym do pójścia do kina nie wycieczki szkolne, ale policjantów, sędziów, kuratorów i cały aparat państwowy. Tu jest tak wiele do poprawy, że aż boli.
Technicznie… Smarzowski zrobił robotę.
Podobał mi się chaotyczny montaż, podwójna wersja zakończenia, muzyka, zdjęcia i pierwszoplanowa rola Tomasza. Solidna robota. Na tyle, że film zostaje w głowie na długo.
Co możesz zrobić TY
Jeśli chcesz pomóc, nie odwracaj wzroku, gdy widzisz przestraszoną sąsiadkę na klatce. Możesz też wspomóc Dom Samotnej Matki. A przede wszystkim wychowuj swoje córki i synów na ludzi ze zdrowym poczuciem własnej wartości i umiejętnością stawiania granic. Szanujących siebie i innych.
Gdzie szukać pomocy?
Ogólnopolska „Niebieska Linia” – Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie
Numer telefonu: 800 120 002 — linia czynna 24/7
Centrum Praw Kobiet (CPK) Kraków
Numer telefonu: 800 10 77 77 — linia czynna 24/7
W nagłych sytuacjach: 112 (numer ratunkowy)
Fundacja Małych Stópek
nr konta: 13 2030 0045 1110 0000 0231 0120
KRS do 1,5%: 0000417076
Cel szczegółowy: małe stópki